Orzecznictwo do celów rentowych

1. Orzecznictwem do celów rentowych zajmuje się lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ocenia on stopień niezdolności do pracy. Wydaje on orzeczenie, na podstawie którego ZUS podejmuje decyzję w sprawie świadczeń rentowych. Osoba ubiegająca się
o rentę z tytułu niezdolności do pracy składa wniosek o rentę we właściwym terenowo oddziale ZUS. Orzeczenie lekarza orzecznika stanowi dla organu rentowego podstawę
do wydania decyzji w sprawie świadczeń (np. renty), do których prawo uzależnione jest
od stwierdzenia niezdolności do pracy.

2. Lekarz orzecznik wydaje orzeczenie na podstawie bezpośredniego badania osoby ubiegającej się o świadczenie oraz dokumentacji medycznej. Wniosek do lekarza orzecznika o wydanie orzeczenia o niezdolności do pracy, które stanowi podstawę do ubiegania się
o rentę, wydaje właściwa dla naszego adresu zameldowania jednostka organizacyjna ZUS lub można je pobrać na stronie internetowej www.zus.pl w zakładce Formularze.

3. Do wniosku powinny być dołączone:

  • Zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza, pod którego opieką znajduje się osoba ubiegająca się o świadczenie (zaświadczenie nie może być wystawione wcześniej niż 1 miesiąc przed złożeniem wniosku o rentę lub orzeczenia
    o niezdolności do pracy),
  • Zaświadczenie z miejsca pracy wraz z wywiadem zawodowym zawierający charakterystykę rodzaju i miejsca pracy,
  • Dokumentacja medyczna i rentowa – wskazana przez urzędników ZUS – oraz inne dokumenty poświadczające stan zdrowia, a mające znaczenie dla wydanego orzeczenia (np. poprzednie orzeczenie, zaświadczenie ze szpitala, karta badania profilaktycznego, dokumentacja rehabilitacji leczniczej lub zawodowej).

4. Lekarz orzecznik wydaje orzeczenie o niezdolności do pracy. Oznacza to, że odpowiednio do: stanu zdrowia sprawności organizmu, wieku, zawodu, wykonywanej pracy, możliwości dalszego wykonywania pracy zarobkowej, a także możliwości przywrócenia zdolności
do pracy przez leczenie, rehabilitację lub przekwalifikowanie zawodowe, kwalifikujące osobę jako:

  • Całkowicie niezdolną do pracy oraz samodzielnej egzystencji – niezdolność
    do samodzielnej egzystencji orzekana jest, jeżeli stopień naruszenia sprawności organizmu powoduje konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych,
  • Całkowicie niezdolną do pracy – to osoba, która (zgodnie z brzmieniem Ustawy
    o emeryturach i rentach z FUS, Dz. U. 2004, Nr 39, poz. 353 ze  zm. ) utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy,
  • Częściowo niezdolną do pracy – osoba częściowo niezdolna do pracy to osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy, zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Ważne: paradoks tego zapisu prawnego polega na tym, iż nawet jeśli w orzeczeniu uznano,
że dana osoba „nie może wykonywać jakiejkolwiek pracy” (jest niezdolna do pracy), wcale nie znaczy, że nie może ona faktycznie, pobierając świadczenia, pracować i być zatrudniona.

5. Przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy lekarz orzecznik bierze pod uwagę:

  • stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia sprawności w wyniku leczenia i rehabilitacji,
  • możliwość wykonania dotychczasowej lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę m. in. dotychczas wykonywaną pracę, wykształcenie, wiek.

W związku z tym lekarz orzecznik może orzec:

  1. okresową niezdolność do pracy – jeżeli według wiedzy medycznej istnieje możliwość odzyskania zdolności do pracy,
  2. trwałą niezdolność do pracy – jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy.

Ważne: od 1 stycznia 2005r. niezdolność do pracy orzekana jest na czas określony.

Niekorzystne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS można zmienić, składając protest do komisji lekarskiej ZUS. Sprzeciw zgłaszamy za pośrednictwem właściwej jednostki organizacyjnej ZUS, do której złożyliśmy się, chcąc uzyskać takie orzeczenie, w terminie – nie później niż przed upływem 14 dni od dnia otrzymania (doręczenia) orzeczenia. Na zapoznanie się
ze sprawą, wydanie opinii i zawiadomienie o tym samym zainteresowanego komisja ma 14 dni. Samo orzeczenie niezdolności do pracy nie jest równoznaczne z prawem do renty.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. 2009r  Nr 153, poz. 1227), tekst jednolity z dnia 1 marca 2004 r. (Dz. U. 2004, Nr 39, poz. 353)